Znaki towarowe oraz patenty na wynalazki to najpopularniejsze przedmioty ochrony własności przemysłowej - przeczytaj jak zarejestrować znak towarowy? Jednakże przedmiotem prawa własności przemysłowej jest także - mniej znany - wzór przemysłowy. O czym warto wspomnieć już na wstępie - zapewnia on ochronę zewnętrznej postaci produktu. W konsekwencji, ochronie podlega prezentacja (tzw. design), a nie wnętrze przedmiotu. Można powiedzieć, że wzory przemysłowe zatem odgrywają bardzo ważną rolę w branżach, w których szczególny nacisk kładzie się na wygląd. A z uwagi na czasy, w których żyjemy - sprowadza się to do tego, że będzie on ceniony w niemal każdej branży ponieważ - nie ukrywajmy - obecnie dobry design jest w cenie.
W dzisiejszym artykule wyjaśnię, co to jest wzór przemysłowy oraz dlaczego warto go objąć ochroną prawną.
Wzór przemysłowy od strony prawnej
Wzór przemysłowy to - zgodnie z definicją zawartą w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej - nowa, posiadająca indywidualny charakter postać wytworu nadana mu w szczególności przez odpowiednie cechy linii, konturów, kolorystykę, strukturę, materiał i/lub przez jego ornamentację.
Potwierdza się zatem to, o czym wspominałem we wstępie. Najważniejszymi cechami wzoru przemysłowego są jego cechy zewnętrzne nadane przez ww. elementy - czyli wygląd. Zatem dowolny produkt przemysłowy lub rzemieślniczy może zyskać pod tym względem formalne zabezpieczenie. Wzorem przemysłowym przykładowo może być:
- innowacyjny kształt krzesła,
- wygląd smartfona,
- nowoczesny krój sukienki,
- designerski budynek lub most,
- oryginalny model torebki.
Zastrzeżenie wzoru przemysłowego
Procedura zastrzeżenia wzoru przemysłowego jest bardzo podobna do tej wykorzystywanej przy znakach towarowych. Mianowicie, cały proces należy rozpocząć od złożenia wniosku do krajowego lub zagranicznego Urzędu Patentowego. W zależności od naszych potrzeb oraz od tego, jakim zakresem terytorialnym chcemy objąć ochronę wzoru, mamy do wyboru aż trzy procedury:
- krajową, jeśli chcemy zastrzec wzór na terenie Polski,
- unijną (tzw. wspólnotową, jeśli ochrona ma obejmować wszystkie państwa członkowskie UE),
- międzynarodową (tutaj możesz wybrać poszczególne kraje, jakie Cię interesują).
Co to jest wzór przemysłowy - procedura krajowa
Na początek, jeżeli Twoja działalność nie ma zasięgu zagranicznego, powinna Ci wystarczyć ochrona wzoru przemysłowego na terenie Polski. Wówczas, zgłoszenia należy dokonać w Urzędzie Patentowym RP w Warszawie. Na wydanie świadectwa rejestracji czeka się zazwyczaj 4-6 miesięcy, a koszt rejestracji różni się w zależności od okresu ochrony. Jedynym stałym kosztem jest opłata za zgłoszenie wzoru przemysłowego w wysokości 300 zł, do której należy doliczyć opłatę za dany okres ochrony, o którym wspomniałem wcześniej i opłatę za publikację informacji o udzielonym prawie.
Co to jest wzór przemysłowy - procedura unijna
Ciekawą opcją, jaką mamy do wyboru przy zastrzeżeniu wzoru przemysłowego jest procedura unijna. Zgłoszenia dokonuje się przez Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej z siedzibą w Alicante. Postępowanie wspólnotowe cieszy się dość dużą popularnością ze względu na szybkość samej procedury oraz - oczywiście - szerszy zasięg terytorialny ochrony. W tym przypadku, koszty rejestracji różnią się od siebie w zależności od ilości zastrzeganych wzorów. Koszty rejestracji wzoru przemysłowego w procedurze unijnej prezentują się następująco:
- Opłata za rejestrację:
- pierwszego wzoru – 230 EUR
- każdego wzoru od 2-10 – 115 EUR
- każdego wzoru pow. 11 – 50 EUR
+ opłata za publikację – 120 EUR
- Opłata za utrzymanie ochrony na dany okres - od 90 EUR.
Uwaga!
Wzory zgłoszone w 2021 roku w procedurze wspólnotowej nie obejmują już swoim zasięgiem Wielkiej Brytanii.
Co to jest wzór przemysłowy - procedura międzynarodowa
Procedura ta zapewnia nam najwięcej możliwości. Choć rejestracja nie zapewnia ochrony na całym świecie, mamy możliwość wybrania dowolnego państwa z listy 73 krajów i regionów świata. Oczywiście można zdecydować się na wszystkie z nich lub tylko wybrane. Pamiętaj jednak, że będzie się to wiązało z większymi kosztami. Zgłoszenia dokonuje się przez Światową Organizację Własności Intelektualnej w Genewie w Szwajcarii. Cała procedura trwa od 2 do 6 miesięcy, w zależności od kraju, a opłaty urzędowe prezentują się następująco:
- za zastrzeżenie pierwszego wzoru: 397 CHF,
- za zastrzeżenie następnego wzoru: 19 CHF.
Natomiast koszty za wyznaczenie pojedynczego kraju mogą różnić się w zależności od danego państwa i obecnie wynoszą od 42 CHF do nawet 733 CHF.
Dlaczego warto chronić wzór przemysłowy?
W momencie kopiowania wzorów przemysłowych (zazwyczaj w celu stworzenia ich tańszego odpowiednika), przestają kojarzyć się one klientom wyłącznie z produktami danej marki. Doprowadza to w konsekwencji do utraty wartości ekonomicznej wzorów uprawnionego – ich rozpoznawalności na rynku - co jest zmorą każdego przedsiębiorcy.
W momencie naruszenia prawa ochronnego do wzorów, masz możliwość szybkiego egzekwowania swoich praw. Wówczas możesz domagać się zaprzestania przez naruszyciela m.in. dystrybucji, reklamowania, oferowania, czyli w skrócie - jakichkolwiek działań związanych z produktem.
Decydując się na zastrzeżenie wzoru przemysłowego, stajemy się pełnoprawnym właścicielem swojego produktu. W świadectwie rejestracji wzoru przemysłowego znajdziesz informacje o tym, że to Tobie przysługują do niego prawa, jak wygląda zarejestrowany wzór oraz jaki jest zasięg terytorialny Twojego wzoru. W razie niepożądanych działań konkurencji wystarczy, że powołasz się na swoje świadectwo.
Popularne wzory przemysłowe
Znane wzory przemysłowe, o których być może nie zdawałeś sobie sprawy:
- kształt samochodu Volvo XC 60,
- torebka ,,Boy" marki Chanel,
- lodówka firmy SMEG,
- kształt szklanej butelki Coca Coli,
- kształt myszki komputerowej marki Apple,
- kultowy odświeżacz powietrza marki Wunder-Baum.
Podsumowanie w kilku punktach
- Wzór przemysłowy to prawo zapewniające ochronę zewnętrznej postaci produktu.
- Prawo to przyznaje się na wniosek zainteresowanego. Podanie powinieneś złożyć do odpowiedniego Urzędu Patentowego.
- Warunkiem otrzymania ochrony jest wniesienie opłat urzędowych. Ich wysokość zależy od zasięgu terytorialnego oraz ilości zgłaszanych wzorów.
- Prawo na wzór przemysłowy możesz uzyskać na okres 25 lat.
- W oparciu o zarejestrowane wzory przemysłowe łatwiej zwalczysz nieuczciwą konkurencję.
Jeśli zainteresował Cię temat wzoru przemysłowego, to polecam również przeczytać artykuł:
Jak zarejestrować znak towarowy?
_______________________________________________________
Autor wpisu: radca prawny Tomasz Cudnoch
Potrzebujesz pomocy prawnej w zakresie ochrony właśności przemysłowej?
Skontaktuj się ze mną:
+48 509 100 326
kancelaria@cudnoch.eu